حسين قلى خان نظام السلطنه مافى
730
خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )
ضمائم بخش سوم يكشنبه 2 ربيع الاول 1323 قمرى از تهران : زهرا سلطان دختر رضا قلى خان به سنت پطرزبورگ : محمد على پسر رضا قلى خان قربان حضور مباركت شوم در روز بيست و سيم ماه صفر المظفر ، پاكت مفصل از حضرت بندگان عالى زيارت شد . شرحى مبسوط از بلوا و شورش عملهجات روس مرقوم فرموده بوديد ، زيارت شد . ايران هم اين روزها كمتر از روسيه نيست . اين روزها تمام تجار و صراف و اغلب كسبه رفته بودند در حضرت عبد العظيم متحصن و بستى شده بودند ، شكايت از دست مسيو نوز دارند . اعليحضرت اقدس همايونى طفره زده ، به عزم مسافرت فرنگستان به باغ شاه نقل مكان كرده و حالا كارها با حضرت وليعهد است ، مشغول تسويه و صلاح و قرار و مدار عموم كارها مىباشند ؛ خصوصا ، عمل كليهء گمرك كه مقدم و اهم از هر كاريست . پنج روز بود كه اغلب دكانها بسته شده و تمام تجار و اغلب كسبه از كفشدوز و صراف و خرازى و سمسار و غيره ، همه بستى شده بودند . تا در بيست و پنجم صفر وليعهد گردون مهد قول داد و فرستاد چند نفر از رؤساى تجار را به شهر آورده ، قرار گذاشتند كه تعرفهء جديد ، موقوف و تعرفهء قديم را معمول دارند و مسيو نوز از عهدهء تمام خسارات واردهء تجار برآيد و در هر گمركخانه يك نفر وكيل از جانب تجار مراقب باشند و تا شش ماه عمل گمرك با مسيو نوز و بعد از پرداختن حساب او ، كار گمرك از او خلع شود با ديگرى باشد . عجالتا اين قسم ختم شده و دكاكين از روز بيست و پنجم باز ، همهء تجار و كسبه و هركس در سر كار خود حاضر شدهاند . زياده جسارت نمىورزد . كمينه زهرا سلطان